Tarihte Bugün: Osmanlı İmparatorluğu, Rusya ile Edirne Antlaşması'nı imzaladı

• 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Rus ordularının Edirne'ye kadar ilerlemesi üzerine Osmanlı Devleti barış istemek zorunda kaldı.
• Antlaşma ile Osmanlı İmparatorluğu, Yunanistan'ın bağımsızlığını tanımayı kabul etti ve Sırbistan'a özerklik verildi.
• Rusya, Kafkaslar'da önemli toprak kazanımları elde ederken, Eflak ve Boğdan'ın imtiyazları da Rusya'nın garantörlüğünde genişletildi.
• Osmanlı Devleti, Rusya'ya ağır bir savaş tazminatı ödemeyi taahhüt etti ve Rus ticaret gemilerine boğazlarda serbest geçiş hakkı tanıdı.

Rus Orduları Edirne Kapılarında

Osmanlı İmparatorluğu'nun Navarin'de donanmasının yakılması ve Yunan isyanını bastırmakta zorlanmasını fırsat bilen Rusya, 1828 yılında savaş ilan etti. Çar I. Nikolay liderliğindeki Rus orduları, hem Balkanlar'da hem de Kafkasya'da iki koldan Osmanlı topraklarına girdi.

Balkanlar'da zorlu mücadelelerin ardından Ruslar, Balkan Dağları'nı aşarak Edirne'yi işgal etti. Bu gelişme, payitaht İstanbul için büyük bir tehdit oluşturunca Sultan II. Mahmud, daha fazla ilerlemeyi durdurmak amacıyla ateşkes ve barış görüşmelerini kabul etmek zorunda kaldı.

İmparatorluk için ağır bedeller içeren maddeler

Edirne'de yapılan uzun ve çetin müzakereler sonucunda imzalanan antlaşma, Osmanlı Devleti için oldukça ağır şartlar içeriyordu. Antlaşmanın en önemli maddelerinden biri, Osmanlı'nın Yunanistan'ın bağımsızlığını tanımasını öngören Londra Protokolü'nü kabul etmesi oldu.

Bunun yanı sıra Sırbistan'ın iç işlerinde daha serbest hareket etmesini sağlayan bir özerklik statüsü resmen tanındı. Eflak ve Boğdan'ın (günümüz Romanya'sı) mevcut imtiyazları da Rusya'nın denetiminde olacak şekilde genişletildi, bu da bölgedeki Rus etkisini kalıcı hale getirdi.

Toprak kayıpları ve ekonomik yükümlülükler

Antlaşma, Osmanlı İmparatorluğu için önemli toprak kayıplarını da beraberinde getirdi. Rusya, Kafkasya'da Ahıska, Ahılkelek ve Poti gibi stratejik kaleleri ve limanları ilhak etti.

Ayrıca antlaşma, Osmanlı Devleti'ne büyük bir ekonomik yük getirdi. Rusya'ya yüklü miktarda savaş tazminatı ödenmesi kararlaştırılırken, Rus ticaret gemilerinin İstanbul ve Çanakkale boğazlarından serbestçe geçiş yapma hakkı da tanındı. Bu madde, Rusya'nın Karadeniz'deki ticari ve askeri gücünü pekiştirmesine olanak sağladı. Edirne Antlaşması, Osmanlı'nın zayıflığını gözler önüne seren ve "Hasta Adam" olarak nitelendirilmesine yol açan önemli diplomatik yenilgilerden biri olarak tarihe geçti.