Tarihte Bugün: Osmanlı tahtına 6 yaşındaki IV. Mehmed geçti

• Sultan İbrahim'in (Deli İbrahim) keyfi yönetimi, israfları ve devlet adamlarıyla yaşadığı çatışmalar, ulema ve Yeniçerilerin ittifak kurmasına neden oldu.
• Şeyhülislam Abdürrahim Efendi'nin verdiği fetva ile Sultan İbrahim'in tahttan indirilmesi meşrulaştırıldı ve isyancılar saraya yürüdü.
• 7 Ağustos 1648'de henüz 6 yaşında olan Şehzade Mehmed, büyükannesi Kösem Sultan ve darbeyi düzenleyen devlet adamlarının kontrolünde IV. Mehmed olarak tahta çıkarıldı.
• Bu taht değişikliği, Kösem Sultan'ın "Büyük Valide" unvanıyla saltanat naibesi olarak devleti yönettiği yeni bir dönemi başlattı ve tahttan indirilen Sultan İbrahim on gün sonra boğularak öldürüldü.

Sultan İbrahim'i tahttan indiren isyan ve saray darbesi

Sultan İbrahim'in sekiz yıl süren saltanatı, devlet yönetimindeki istikrarsızlık, Girit seferinin getirdiği ekonomik buhran ve saraydaki lüks ve israf harcamalarıyla damgasını vurdu. Padişahın akli dengesinin bozuk olduğuna dair söylentiler ve devlet adamlarına karşı keyfi tutumu, başkentte büyük bir huzursuzluğa yol açtı.

Bardağı taşıran son damla, Sultan İbrahim'in devletteki en güçlü isimleri birer birer ortadan kaldırmaya çalışması oldu. Bunun üzerine Sadrazam Sofu Mehmed Paşa ve Şeyhülislam Abdürrahim Efendi liderliğindeki devlet erkanı ile Yeniçeriler, padişaha karşı birleşerek harekete geçti.

Henüz 6 yaşındaki padişah ve Kösem Sultan'ın gücü

İsyancılar, Şeyhülislam'dan "aklî dengesi yerinde olmayan ve icraatları şeriata aykırı olan padişahın hal'i vaciptir" şeklinde fetva alarak saraya yürüdü. Sultan İbrahim, tahttan indirildikten sonra sarayda bir odaya kapatıldı.

Hemen ardından, Turhan Sultan'dan olan 6 yaşındaki oğlu Şehzade Mehmed, büyükannesi Kösem Sultan'ın kucağında tahta oturtuldu. Cülus töreni sırasında korkan küçük padişahı, devlet adamları teselli etmeye çalıştı. Bu taht değişikliği ile fiili iktidar, "Naib-i Saltanat" olan Büyük Valide Kösem Sultan'ın eline geçti.

Bir devrin sonu ve 'Avcı' Mehmed döneminin başlangıcı

Sultan İbrahim'in tahttan indirilmesi, isyancıların endişelerini dindirmeye yetmedi. Taraftarlarının yeniden bir isyanla İbrahim'i tahta çıkaracağından korkan devlet adamları, Şeyhülislam'dan yeni bir fetva daha aldı.

Bu fetvaya dayanarak, tahttan indirilişinden on gün sonra, 18 Ağustos 1648'de Sultan İbrahim kapatıldığı odada boğularak idam edildi. Bu olay, Osmanlı tarihinde bir padişahın isyan sonucu katledildiği ikinci vaka olarak kayıtlara geçti ve "Avcı" lakabıyla anılacak olan IV. Mehmed'in uzun saltanatını başlattı.