Tarihte bugün: V. Murat tahttan indirildi II. Abdülhamid tahta çıktı

• Osmanlı tahtı, 31 Ağustos 1876'da 93 gün süren kısa bir saltanatın ardından V. Murat'tan alınarak kardeşi II. Abdülhamid'e devredildi.
• Taht değişikliğinin temel gerekçesi, V. Murat'ın amcası Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilip şüpheli bir şekilde ölmesinin ardından yaşadığı ağır ruhsal çöküntüydü.
• II. Abdülhamid, anayasal bir düzeni savunan Midhat Paşa ve arkadaşlarıyla Meşrutiyet'i ilan etme şartıyla anlaşarak tahta çıktı.

Padişahın sağlığı taht değişikliğinin merkezinde yer aldı

Sultan Abdülaziz'in 30 Mayıs 1876'da bir darbeyle tahttan indirilmesi ve ardından gelen şüpheli ölümü, o dönem veliaht olan V. Murat üzerinde derin bir sarsıntıya yol açtı. Tahta çıktığında zaten hassas bir ruhsal yapıda olduğu bilinen padişahın durumu, bu travmatik olayların ardından hızla kötüleşti.

Saltanatının ilk günlerinden itibaren V. Murat'ta yoğun bir stres, korku ve paranoya belirtileri gözlemlenmeye başlandı. Devlet işlerini yürütemez, halkın arasına çıkamaz ve hatta geleneksel kılıç kuşanma törenini dahi icra edemez hale geldi.

Doktor raporları ve fetva ile süreç resmileşti

Hükümet, padişahın durumunun iyileşmemesi üzerine yerli ve yabancı hekimlerden oluşan bir sağlık kurulu oluşturdu. Kurulda yer alan yerli hekimlerin yanı sıra Viyanalı ünlü psikiyatri uzmanı Dr. Leidesdorf gibi yabancı uzmanların raporları da belirleyici oldu.

Hazırlanan raporlarda V. Murat'a "cünun-ı mutbık" (iyileşmesi mümkün olmayan delilik) teşhisi konuldu. Bu tıbbi gerekçeye dayanan Şeyhülislam Hayrullah Efendi, padişahın şer'an imamlık ve halifelik görevlerini yerine getiremeyeceğine dair bir fetva yayımladı ve tahttan indirilmesi (hal') süreci resmen tamamlandı.

Meşrutiyet pazarlığı II. Abdülhamid'e taht yolunu açtı

V. Murat'ın durumunun umutsuz olduğunun anlaşılması üzerine devlet adamları, özellikle de Meşrutiyet yanlısı olan Midhat Paşa, yeni bir çözüm arayışına girdi. Midhat Paşa ve arkadaşları, veliaht Şehzade Abdülhamid ile gizli görüşmeler gerçekleştirdi.

Bu görüşmelerin sonucunda Şehzade Abdülhamid, anayasayı (Kanun-i Esasi) ilan ederek meşruti bir yönetime geçme sözü verdi. Bu anlaşma, onun tahta çıkışının önünü açan en önemli siyasi gelişme oldu ve Osmanlı tarihinde yeni bir dönemin kapısını araladı.

Topkapı Sarayı'nda bir devir kapandı

31 Ağustos 1876 sabahı, vükela (bakanlar), ulema ve diğer devlet erkanı Topkapı Sarayı'nda bir araya geldi. Kubbealtı'nda toplanan heyete V. Murat'ın tahttan indirildiğine dair fetva okundu ve karar resmen ilan edildi.

Bunun hemen ardından Hırka-i Saadet Dairesi'nde bekleyen II. Abdülhamid'e biat töreni düzenlendi. Tören sonrası donanma ve sahil bataryalarından atılan toplarla yeni padişahın cülusu halka duyuruldu ve böylece Osmanlı tarihinde 33 yıl sürecek olan II. Abdülhamid dönemi başlamış oldu.