Tarihte bugün: Sultan IV. Murad 11 yaşında tahta çıktı

• Sultan IV. Murad, akli dengesi yerinde olmayan amcası I. Mustafa'nın yerine devlet erkanının kararıyla tahta geçirildiğinde 11 yaşındaydı.
• Padişahın küçük yaşta olması nedeniyle annesi Kösem Sultan, Osmanlı tarihinde ilk kez resmi olarak "saltanat naibesi" unvanıyla devleti yönetti.
• IV. Murad, iç isyanlar, Safevi tehdidi ve ordudaki itaatsizlik gibi büyük sorunlarla dolu bir imparatorluğun başına geçti.
• Tahta çıktıktan bir gün sonra Eyüp Sultan Türbesi'nde Aziz Mahmud Hüdâyî'nin elinden kılıç kuşanarak padişahlığını resmen ilan etti.

17. yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğu, Genç Osman'ın (II. Osman) bir isyanla tahttan indirilmesinin ardından derin bir siyasi istikrarsızlığa sürüklenmişti. Genç Osman'ın ardından yeniden tahta çıkarılan ancak devlet işlerini yürütecek akli melekelere sahip olmayan Sultan I. Mustafa dönemi, başkentte ve taşrada anarşinin artmasına neden oldu.

Devletin içinde bulunduğu bu buhranlı durum karşısında Sadrazam Kemankeş Kara Ali Paşa ve Şeyhülislam Zekeriyazâde Yahya Efendi gibi devletin önde gelen isimleri, Sultan I. Mustafa'nın padişahlığının devam edemeyeceğine karar verdi. Kösem Sultan'ın da etkisi ve onayıyla, I. Mustafa'nın tahttan indirilerek yerine henüz çocuk yaştaki yeğeni Şehzade Murad'ın geçirilmesi kararlaştırıldı.

Devletin idaresi Kösem Sultan'ın ellerinde

Sultan IV. Murad'ın 10 Eylül 1623'te tahta çıkmasıyla birlikte, yaşı küçük olduğu için imparatorluğun idaresini fiilen annesi Kösem Sultan üstlendi. Kösem Sultan, "naib-i saltanat" (saltanat vekili) unvanıyla yaklaşık dokuz yıl boyunca devleti perde arkasından yönetti. Bu dönemde imparatorluk, bir yandan Bağdat'ın Safevilerin eline geçmesiyle sarsılırken, diğer yandan da içerideki isyanlar ve zorbaların artan gücüyle mücadele etmek zorunda kaldı.

Cülus töreninin ardından hazinenin durumu o kadar kötüydü ki, yeniçerilere dağıtılması gereken cülus bahşişi bile saraydaki altın ve gümüş eşyaların eritilmesiyle zorlukla karşılanabildi. Bu durum, genç padişahın nasıl zorlu bir miras devraldığının en somut göstergelerinden biriydi. IV. Murad, devlet yönetimini tam anlamıyla eline aldığı 1632 yılına kadar annesinin ve onun atadığı devlet adamlarının gölgesinde kaldı.

Mutlak güce giden yolun başlangıcı

Çocuk yaşta tahta çıkan IV. Murad, saltanatının ilk yıllarını devlet işlerini ve imparatorluğun içinde bulunduğu karmaşık durumu gözlemleyerek geçirdi. Annesi Kösem Sultan'ın naipliği döneminde yaşanan olaylar, onun ileride alacağı sert ve otoriter kararların şekillenmesinde önemli rol oynadı.

Bu dönem, IV. Murad'ın ilerleyen yıllarda imparatorluğun dizginlerini eline alarak "Bağdat Fatihi" unvanını alacağı ve devlete eski gücünü yeniden kazandırmak için yapacağı köklü reformların bir başlangıcı olarak tarihe geçti. 11 yaşında bir çocuk olarak çıktığı tahtta, Osmanlı tarihinin en güçlü ve kudretli padişahlarından birine dönüşecekti.