Detoks modası: Bilimden çok pazarlama konuşuyor

Son yıllarda sosyal medyada, televizyon programlarında ve hatta bazı sağlık platformlarında sıkça karşımıza çıkan bir kavram var: DETOKS

Detoks, “Vücudu temizler”, “toksinleri atar”, “karaciğeri arındırır”, “metabolizmayı sıfırlar” gibi iddialarla pazarlanan bu programlar, kulağa çok cazip geliyor değil mi?

Ancak dikkat!

Bir iç hastalıkları uzmanı olarak size açık bir şey söylemem gerekiyor: Bilimsel tıpta sağlıklı bir insanın “detoks programına” ihtiyacı yoktur. Zaten vücudumuz bizim için her gün detoks yapıyor. Her gün vücudumuza giren zararlı maddeler;

   •   karaciğer

   •   böbrekler

   •   bağırsaklar

   •   akciğerler ve 

   •   deri tarafından sürekli olarak filtrelenip ve uzaklaştırılıyor. Yani tıbbi anlamda detoksifikasyon dediğimiz süreç zaten vücudumuzun doğal işleyişi. 

Siz bir şey yiyip içtiğinizde karaciğeriniz adeta bir filtre gibi çalışır; zararlı olabilecek maddeleri parçalar, dönüştürür ve vücudun kullanamayacağı hale getirir. Ardından böbrekleriniz devreye girer, bu maddeleri kandan süzer ve idrar yoluyla dışarı atar. Bir kısmı bağırsaklar aracılığıyla dışkı ile, bir kısmı da terleme yoluyla vücuttan uzaklaştırılır.

Yani siz dengeli beslendiğinizde, yeterli su içtiğinizde ve iyi uyuduğunuzda vücudunuz zaten günün 24 saati kendi doğal detoks sistemini sessizce çalıştırır.

Detoks programlarının ise en büyük iddiası şu: “Vücuttaki toksinleri temizlemek.” Ancak burada önemli bir soru var: Hangi toksin?

Bilimsel literatürde detoks programlarının hangi toksinleri hangi mekanizma ile temizlediğini gösteren güçlü klinik bir çalışmalar yok. Ancak yapılan birçok araştırma, bu programlarla görülen kilo kaybının çoğunlukla:

   •   düşük kalori

   •   su kaybı

   •   kas kaybı ile ilgili olduğunu ve normal beslenmeye dönüldüğünde kilonun geri geldiğini gösteriyor. Yani detoks programlarının sunduğu mucize etkiler bilimsel olarak doğrulanmış değil. Detoks programları çoğu zaman;

   •sadece sebze–meyve suyu içmek

   • uzun süre aç kalmak