Enflasyon, ilk karşımıza çıktığında “fiyatların artış hızıdır.”
Belirli bir süre geçtikten sonra “hayat pahalılığıdır.”
Hala devam ederse “gelir dağılımı adaletsizliği” olur. Çünkü “birileri” her zaman bu artış hızından zenginleşir.
Ama enflasyonun süresi bunun da üzerine çıkarsa karşımıza toplumsal bir sonuç çıkarır. Çürüme!
Ben burada size uzun uzun enflasyon şöyle başladı, şu suçlu, bu suçlu, öyle oldu, böyle oldu, şu düzeltemedi demeyeceğim. Ekonomik ve sosyo-ekonomik olarak sonuçlarını da, siyasal sonuçlarını da zaten hayatımızın içinde yaşıyoruz, her gün konuşuyoruz.
Yüksek faiz ekonomik sonuçsa, emeklilere verilemeyen zammın sonrasındaki belediye seçimi sonuçları siyasi sonuç, boşanmaların artışı sosyal sonuçtur.
Ben bugün Ticaret Bakanlığı’ndan telefonuma ve mailime gelen son 8 gündür bazı bilgilendirme notlarından -ki kamuya da NSosyal üzerinden duyuruldu- bir gerçeği paylaşmak istiyorum.
Ankara’da Bakanlığın 6 Nisan’da yaptığı denetimlerde bir zincir markete kesilen cezanın sebeplerine bakalım.
Hal kayıt sistemi, aracılık süreci kesilen faturalar ve market raf fiyatı arasındaki durumu objektif değerlendiren Bakanlık cezaları da objektif vermiş.
- Çarliston biber ürününün market tarafından 42,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 249,67 TL’den sunulduğu,
- Pancar ürününün market tarafından 15,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 79,95 TL’den sunulduğu,
- Dolmalık biber ürününün market tarafından 63,33 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 249,67 TL’den sunulduğu,
- Maydanoz ürününün market tarafından 5,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 19,95 TL’den sunulduğu tespit edilmiş.
Gerçekleştirilen denetimler neticesinde 13 farklı ticaret unvanına sahip zincir markete ait toplam 94 şubede, çok sayıda sebze ve meyve ürününe ilişkin alış ve satış fiyatları karşılaştırılmış; yapılan değerlendirmeler sonucunda ilgili ürünlerde fahiş fiyat artışı yapıldığı kanaatine varılmış.
Aynı denetim 7 Nisan’da yine Ankara’da yapılmış ve yapılan incelemelerde;
- Zencefil ürününün market tarafından 53,50 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 196,00 TL’den sunulduğu,
- Kırmızı biber ürününün market tarafından 75,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 286,33 TL’den sunulduğu,
- Göbek marul ürününün market tarafından 35,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 119,50 TL’den sunulduğu,
- Salkım domates ürününün market tarafından 50,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 149,95 TL’den sunulduğu,
- Beyaz lahana ürününün market tarafından 8,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 24,95 TL’den sunulduğu,
- Kokteyl domates ürününün market tarafından 72,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 219,00 TL’den sunulduğu tespit edilmiş.
Gerçekleştirilen denetimler neticesinde 11 farklı ticaret unvanına sahip zincir markete ait toplam 72 şubede, çok sayıda sebze ve meyve ürününe ilişkin alış ve satış fiyatları karşılaştırılmış; yapılan değerlendirmeler sonucunda ilgili ürünlerde fahiş fiyat artışı yapıldığı kanaatine varılmış.
Sadece Ankara’da değil, İzmir’de de benzer bir denetim bu hafta içinde yapıldığında tablo çok farklı çıkmamış.
- Patates ürününün, İzmir ili Ödemiş ilçesinde faaliyet gösteren hal içi tüccardan 5,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün İzmir’de faaliyet gösteren firma tarafından tüketiciye 28,99 TL’den sunulduğu,
- Sivri biber ürününün, Antalya ili Serik ilçesinde faaliyet gösteren üreticiden 50,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün İzmir’de faaliyet gösteren firma tarafından tüketiciye 249,99 TL’den sunulduğu,
- Limon ürününün, Muğla ili Dalaman ilçesinde faaliyet gösteren komisyoncudan 18,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün İzmir’de faaliyet gösteren firma tarafından tüketiciye 129,95 TL’den sunulduğu,
- Ayva ürününün, İran’dan ithal edilerek İzmir’de faaliyet gösteren hal içi tüccardan 30,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün İzmir’de faaliyet gösteren firma tarafından tüketiciye 225,00 TL’den sunulduğu,
- Çarliston biber ürününün, Antalya ili Finike ilçesinde faaliyet gösteren üreticiden 48,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün İzmir’de faaliyet gösteren firma tarafından tüketiciye 199,00 TL’den sunulduğu,
- Sivri biber ürününün, Antalya ili Elmalı ilçesinde faaliyet gösteren komisyoncudan 50,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün İzmir’de faaliyet gösteren firma tarafından tüketiciye 389,95 TL’den sunulduğu,
- Golden elma ürününün, Balıkesir ili Gönen ilçesinde faaliyet gösteren üreticiden 30,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün İzmir’de faaliyet gösteren firma tarafından tüketiciye 99,99 TL’den sunulduğu tespit edilmiş.
Balıkesir’de 6 ve 7 Nisan denetiminde,
- Altıeylül ilçesinde faaliyet gösteren bir zincir markette satışa sunulan kokteyl domates ürününün, ilgili firma tarafından 148,48 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün tüketiciye 258,00 TL’den sunulduğu, ayrıca denetimler kapsamında, iki gün boyunca toplam 8 marketin meyve ve sebze reyonlarında 28 farklı üründe haksız fiyat artışı denetimi gerçekleştirilmiş; künye bilgisi bulunmayan işletmeler uyarılarak takibe alınmış.
Ve Diyarbakır denetiminde,
- Kırmızı kapya biber ürününün, Adana ili Karataş ilçesine bağlı merkez köylerde faaliyet gösteren komisyoncudan 7,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün Diyarbakır’da faaliyet gösteren firma tarafından zincir markete 30,00 TL’den satıldığı, ilgili zincir market tarafından ise ürünün tüketiciye 199,99 TL’den sunulduğu,
- Yeşil sivri biber ürününün, Diyarbakır’da faaliyet gösteren firma tarafından zincir markete 20,00 TL’den satıldığı, zincir market tarafından ise ürünün tüketiciye 249,99 TL’den sunulduğu,
- Geleneksel salatalık ürününün, Konya ili Ereğli ilçesine bağlı merkez köylerde faaliyet gösteren üreticiden 5,30 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün Diyarbakır’da faaliyet gösteren komisyoncu tarafından zincir markete 12,00 TL’den satıldığı, ilgili zincir market tarafından ise ürünün tüketiciye 79,90 TL’den sunulduğu,
- Yeşil sivri biber ürününün, Mersin ili Akdeniz ilçesine bağlı merkez köylerde faaliyet gösteren üreticiden 130,00 TL’den satın alındığı, söz konusu ürünün ilgili firma tarafından zincir markete 140,00 TL’den satıldığı, zincir market tarafından ise ürünün tüketiciye 249,99 TL’den sunulduğu tespit edilmiş.
Ve tüm bunları yapan firmaları Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na devredilmiş. Kurul, bu hafta 46. Toplantısını yapmış ve gerçekleştirilen kapsamlı denetimler sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda, fahiş fiyat artışı yaptığı belirlenen ulusal zincir marketler ile sebze ve meyve toptan ticaretiyle iştigal eden toplam 183 işletme hakkında işlem tesis etmiş.
Kurul tarafından yapılan değerlendirme neticesinde, söz konusu işletmelere toplam 96,6 milyon TL tutarında idari para cezası uygulanmasına karar vermiş.
Toplumsal çürümenin önüne geçmek için enflasyonu durdurmak, eğitime önem vermek, ahlaki ve manevi değerlere sahip çıkmak, algı yönetimi ve dezenformasyondan milleti korumak şart. Evet. Ama bu fırsatçılara hadlerini bildirmek de diğerlerinden az ya da geri kalır bir mücadele alanı değil.
