Türkiye 7-8 Ankara NATO zirvesine hazırlıyor. Ankara’da hummalı bir çalışma temposu var. Etimesgut’taki havalimanı pisti genişletildi, böylece gelecekte de Ankara trafiğine girmeden Cumhurbaşkanı, Dışişleri, Milli Savunma ve MİT hava trafiği bu havalimanı üzerinden yürütülebilecek. Etimesgut Havalimanı Esenboğa ve Ankara trafiğinin yükünü azaltacak, ilgili kurumlara da zaman ve hız sağlayacak. Ankara NATO zirvesine mekan olarak hazırlanırken zihnen de hazırlanmak zorunda… Çünkü dünyadaki jeopolitik deprem devam ediyor… Ukrayna, İran savaşlarının tahribatı ve riskleri kırılganlaşırken ABD ile Avrupa arasındaki meseleler çözüme bağlanmış değil… 7-8 Temmuz’da Ankara’daki NATO zirvesinin ABD-Avrupa anlaşmazlığının derinleştiği ve NATO’nun zayıflamasının, hatta dağılmasının kilometre taşı olmasından endişe ediliyor. ABD Başkanı Trump’ın NATO zirvesine katılması dahi son günlerde ve Erdoğan’ın ısrarıyla kesinleşebildi. Türkiye’nin buna karşı hem Cumhurbaşkanı Erdoğan, diplomasi, ordu ve istihbarat üzerinden yumuşatıcı ve çözüm üretici bir arabulucu rolü üstlenmesi bekleniyor.
ABD ile Avrupa arasındaki krizde sular durulmuyor… En son ABD Başkanı Trump ile İtalya Başbakanı Meloni arasında yaşanan tuhaf fotoğraf tartışması iki ülke arasındaki ilişkilere zarar verdi. ABD, İran Savaşında Avrupa’nın üslerini kullanma izni vermemesi ve kendini desteklememesini Avrupalı müttefiklerin kendisini arkadan bıçaklanması olarak görüyor… Aynı şekilde Avrupa da ABD Başkanı Trump’ın Grönland’ı gerekirse silah yoluyla alacağını iddia etmesini, İran Savaşı başlamadan Avrupa’ya hiç danışmamasını, Ukrayna Savaşında Avrupa’dan çok Rusya’yı dinlemesini, bu arada kamuoyu önüne yaşanan bir çok tartışmayı ve ABD’nin Avrupa’dan askeri güçlerini çekmesini kendilerinin arakadan bıçaklanması olarak görüyor…
Liana Fix 22Haziran 2026’da Financial Times’da yayınlanan “Arkadan bıçaklama efsaneleri ABD ve Avrupa'yı birbirinden daha da uzaklaştırıyor” başlıklı yazısında ( https://www.ft.com/content/4a9be9b8-4cac-49d5-8e08-cb750007b2db ) ABD-Avrupa arasındaki problemleri tartışıyor… Liana Fix bu tartışmaların NATO’nun kalıcı dağılmasına yol açabilecek riskler barındırdığını söylüyor. NATO’nun dağılma ihtimali, sadece gazeteci ve yorumcular tarafından değil Polonya Başbakanı Donald Tusk gibi siyasetçiler tarafından da telaffuz ediliyor. Liana Fix NATO’nun üzerindeki tehlikeyi şöyle anlatıyor:
“Avrupa tarafında Grönland, ABD tarafında İran olmak üzere iki farklı ihanet anlatısı ve birbirlerini anlamamaları, NATO'nun geleceği için yıkıcı olacaktır. Trump'ın yeniden seçilmesinden sonra bir süre NATO'nun geleceğine dair yeni ve umut dolu bir versiyon ortaya çıktı: Avrupalıların kendi savunmalarının daha büyük bir kısmını kademeli olarak devralacağı, Amerikalıların yeni serbest kalan kaynaklarıyla Hint-Pasifik'e yöneleceği ve ittifakın daha eşit ve daha güçlü bir şekilde yeniden ortaya çıkacağı düzenli bir geçiş süreci. ABD-Avrupa ilişkisi, ortak değerler veya Soğuk Savaş tarihi yerine ortak çıkarlar etrafında şekillenecekti. Ancak bu, NATO'nun ortak öyküsü hâlâ var olduğu sürece mümkün. Şimdi onun yerini alan şey ise-Amerikan birliklerinin Almanya'dan çekilmesinin karmaşık ve acı verici olması ve ABD'nin Avrupa'daki güçlerini gözden geçireceğini açıklaması- ihanet diliyle yürütülen kirli bir boşanma. Amerikalılar ve Avrupalılar neden yollarını ayırdıkları konusunda anlaşamazlarsa, bir daha asla birlikte yürüyemeyebilirler.”
Fix’in işaret ettiği gibi NATO’nun değişmesi ve dönüşmesi, müttefiklerin rollerini değiştirmesi sancılı olsa da mümkün. Ancak bunun olabilmesi için NATO şemsiyesinin devam etmesi ve müttefiklerin ortak bir geçiş planında anlaşmaları lazım.
Bu arada ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığına ilişkin altı aylık bir değerlendirmenin sonuçlarını açıkladı. Amy Mackinnon imzasıyla 18 Haziran 2026’da yayınlanan haber ( https://www.ft.com/content/41c23df5-91d1-4e6b-9ff1-bdb0ca221978?syn-25a6b1a6=1) durumun ciddiyetini ortaya koyuyor. ABD SavaşBakanı Avrupalı müttefikleri İran Savaşında kendilerini desteklemedikleri için yeniden eleştirdi, Avrupalı müttefikler savunma harcamalarını arttırmazlarsa ABD’nin geri çekilişinin süreceğini söyledi ve NATO Kuvvet Modelindeki azaltma programını ayrıntılı bir şekilde açıkladı. Avrupalı müttefiklerin cinsiyet eşitliği ve iklim değişikliği yerine gerçek anlamda savunma konularına odaklanılması gerektiğini vurguladı:
“Görüşmelere yakın kaynaklara göre, Washington son aylarda NATO Kuvvet Modeli'ne (ittifakın krizlere 10 gün içinde müdahale etmek üzere konuşlandırılabilen kuvvet ve teçhizat havuzu) atadığı askeri kapasiteleri azaltmaya yönelik ayrıntılı öneriler de sunuyor. Alman gazetesi Die Welt tarafından ilk kez duyurulan, Washington'un geri çekmek istediği varlıklar listesinde, NATO'ya tahsis edilmiş iki ABD uçak gemisi saldırı grubundan biri ve Tomahawk gibi seyir füzeleri fırlatabilen tüm denizaltılar yer alıyordu. Avrupalı yetkililer, müttefik ordularına uyum sağlama ve boşlukları doldurma fırsatı tanımak için Trump yönetimini, asker çekme konusunda kendileriyle yakın koordinasyon içinde çalışmaya çağırdılar. Hegseth Perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD'nin ittifaka yapacağı mali katkıların, diğer ülkelerin savunma harcamaları hedeflerini karşılamalarına bağlı olacağını söyledi. ‘Diğer müttefikler acil harcama yapmazsa, bizim aidat katkılarımız da azalacaktır,’ dedi. ‘NATO iki yönlü bir yol olacaktır.’ Hegseth ayrıca NATO'yu temel amacından sapmakla ve ittifakın cinsiyet eşitliği konusuna odaklanmasıyla suçladı. Toplantıda yaptığı konuşmada, ‘Tanklar, savaş uçakları ve hava savunma sistemleri yerine, cinsiyet eşitliği, iklim değişikliği ve savunmada tasarruf konularına odaklanıldı’ dedi.”
Takvimler 7-8 Temmuz 2026’da NATO Ankara zirvesine yaklaşırken ABD ile Avrupa arasındaki anlaşmazlıklar ciddi bir şekilde derinleşiyor…
