Plastik kanatlar, milyon dolarlık sistemlere karşı

Modern savaşın doğası, binlerce yıllık tarihinde hiç olmadığı kadar hızlı bir kabuk değişiminden geçiyor. Eskiden bir ülkenin gücü, sahip olduğu uçak gemilerinin büyüklüğü, nükleer başlık kapasitesi veya beşinci nesil jetlerinin radar görünmezliği ile ölçülürdü. Ancak bugün, Ukrayna’nın çamurlu siperlerinden İran cephesine kadar her yerde tek bir gerçek yankılanıyor: Gelecek çatışmaların analizinde ve hesaplamalarında sürü dronların mutlaka hesaba katılması zaruret haline gelmiştir.

Geleneksel hava üstünlüğü kavram olarak yerini korumaya devam ettirse de ucuz ve sürü dron devrimi artık kimsenin inkar edemeyeceği noktaya ulaşmıştır. Pentagon’un koridorlarında yankılanan o ürkütücü itiraf, aslında yeni bir dönemin ilanı: "İran sahasında görüldüğü üzere bu türden bir asimetrik mücadele artık sürdürülebilir bir maliyet denklemi değil."

1. Asimetrik matematik milyar dolarlık sistemleri infaz ediyor

Savaş tarihindeki en tuhaf zamanlarından birine tanıklık ediyoruz. Bir yanda, her bir parçası ileri teknoloji ürünü olan, üretimi yıllar süren ve maliyeti 3 milyon doları aşan sofistike hava savunma füzeleri diğer yanda ise fiberglas, basit bir motor ve çiplerle üretilen, maliyeti 20 bin ile 50 bin dolar arasında değişen kamikaze dronlar.

Bu matematiksel uçurum bilindik tüm savunma stratejilerini felç etme potansiyeline sahip. Eğer rakibiniz size 20 bin dolarlık bir uçan bomba gönderiyorsa ve siz onu durdurmak için 3 milyon dolarlık bir füze ateşlemek zorundaysanız, askeri olarak kazansanız bile ekonomik olarak iflas ediyorsunuz demektir.

İran’ın son dönemde uyguladığı strateji tam olarak bu ekonomik kan kaybı üzerine kuruludur. Haftada 1.000’den fazla dronun kullanıldığı kitlesel saldırılar, aslında birer askeri operasyondan ziyade, rakibin savunma bütçesini ve mühimmat stoklarını aşırı yorma ve tüketme girişimidir.

Pentagon yetkilileri bu durum karşısında kara kara düşünüyor. 

Düşmanın binlerce ucuz dronla saldırdığı ve saldırmaya devam ettiği bir senaryoda, ABD yapımı sofistike füzeleri bitirmek sadece birkaç gün sürer. Bu noktadan sonra da hava sahası tamamen savunmasız kalır.

2. Ukrayna cephesi: Uçan keskin nişancıya dönüşen dronlar

Dronların sadece birer destek unsuru olmadığını, savaşın ana karakteri haline geldiğini en net şekilde Ukrayna’da görüyoruz. Oysa bundan sadece bir kaç yıl evvel insansız sistemlerin konvansiyonel bir harpte işe yaramayacağını iddia eden meczuplar ekranlarda ahkam kesmekle meşguldü.

Gelen veriler dehşet verici.

Cephedeki ölümlerin ve yaralanmaların yaklaşık %70’inden fazlası dron kaynaklı. Bu oran, topçunun veya piyade tüfeğinin geleneksel hakimiyetini yerle bir etmiş durumda.

Peki neden dronlar bu kadar ölümcül?

• Hassas vuruş:

Geleneksel topçu ateşi bir alanı döverken, dronlar doğrudan tankın kapağından içeri girebilir veya bir siperin en kuytu köşesindeki askeri hedef alabilir.

• Sıfır insan riski: 

Bir uçağın düşürülmesi, milyonlarca dolarlık kaybın yanı sıra, yetiştirilmesi on yıllar alan bir pilotun kaybı demektir. Dronlarda ise operatör kilometrelerce uzaktaki bir sığınakta keyifle kahvesini yudumlamaktadır.

• Kitlesel üretim:

Bir F-35 savaş uçağının üretim süreci aylar sürerken, binlerce FPV (First Person View) dronu sıradan bir atölyede birkaç gün içinde monte edilebilir.

3. Maliyet-Etkinlik Tablosu

Aşağıdaki tablo, modern savaş alanındaki maliyet trajedisini gözler önüne sermektedir:

Bu tabloya baktığımızda, savunma tarafının her başarılı önlemede aslında ekonomik bir mağlubiyet aldığı açıkça görülmektedir. Düşman, 1 milyon dolarlık bir bütçeyle 40 dron gönderip sizin 120 milyon dolarlık füze stokunuzu eritmenizi sağlayabilir. Bu, savaş ekonomisinin yeni ve acımasız gerçeği olarak şimdi karşımızda duvar gibi durmaktadır.

4. ABD’nin konuya uyanışı ve LUCAS Programı

Yıllardır milyarlarca dolarlık uçak gemilerine ve hayalet uçaklara yatırım yapan ABD, İran sahasında hantal ve pahalı sistemlerin bu yeni tehdit karşısında yetersiz kaldığını kabul etmek zorunda kaldı. Pentagon’un son yıllarda üzerinde en çok durduğu projelerden biri olan LUCAS tipi dronlar bu uyanışın bir sonucudur.

ABD artık yüksek teknolojili ama az sayıda prensibinden, yeterince akıllı, ucuz ve çok sayıda prensibine geçmeye çalışıyor. Hedef; binlerce küçük, otonom ve feda edilebilir dronu sahaya sürerek, rakibin yaptığı maliyet baskısını tersine çevirmek. 

LUCAS tipi dronlar, jet motorlu uçakların hızına yaklaşabilen ancak bir otomobil fiyatına üretilebilen sistemler olarak bu yeni doktrinin öncüsü kabul ediliyor.

5. Savunma paradigmasında köklü değişim: Lazerler ve elektronik harp

Peki, bu ucuz savaş taktiğine karşı çözüm ne? 

Eğer füzeler çok pahalıysa, ülkelerin savunma sanayileri ‘vuruş başına maliyeti’ düşürmek zorundadır. İşte bu noktada iki ana teknoloji öne çıkıyor:

• Lazer silahları: 

Bir lazer atışının maliyeti sadece birkaç dolarlık elektrik tüketimidir. Eğer lazer sistemleri verimli hale getirilirse, 20 bin dolarlık dronlar bedavaya yakın bir maliyetle düşürülebilir.

• Elektronik harp: 

Dronun GPS veya operatör sinyalini kesmek, onu pahalı bir mühimmat harcamadan etkisiz hale getirmenin en etkili yoludur. Ancak Ukrayna’da görüldüğü üzere, dronlar artık yapay zeka desteğiyle sinyal kesilse bile hedefini bulan otonom sistemlere evriliyor.

Eski dünyanın sonu

Anlaşılan o ki, hava üstünlüğü artık sadece gökyüzünde en hızlı uçağı uçurmak değil, gökyüzünü en ucuza ve en yoğun şekilde kimin doldurabildiğiyle ilgili. İran’ın sürü taktikleri, Ukrayna’nın dron odaklı savunması ve ABD’nin LUCAS gibi projelere yönelmesi, tek bir gerçeğe işaret ediyor: Demir yığınlarının ve pahalı mühimmatların dönemi kapandı ve yazılımın, hafif malzemenin ve asimetrik zekanın dönemi başladı.