"ABD Ulusal Güvenlik Stratejisi” ve dünyanın yeni jeopolitiği

ABD Ulusal Güvenlik strateji Belgesi yenilendi… Belge ABD, Batı ve dünyadaki jeopolitik ve ideolojik mücadelenin hem sonucu hem de bütün bunları etkileyecek ABD’nin bakış açısını yansıtıyor. Tabiatıyla dünya sadece bu belge ve ABD iradesiyle yönetilmeyecek ancak ABD hala en güçlü ülke olarak dünyanın gidişatını etkileyecek. Bu bakımdan ABD bakış açısını berrak bir şekilde anlamak lazım. Şimdi 22 sayfalık bu belgeyi anlamamıza yardımcı olacak bir özet paragrafı okuyalım:

“Amerika'nın temel dış politika çıkarları nelerdir? Dünyadan ve dünyanın içinde ne istiyoruz?

● Batı Yarımküre'nin, Amerika Birleşik Devletleri'ne kitlesel göçü önleyecek ve caydıracak kadar makul ölçüde istikrarlı ve iyi yönetilmesini sağlamak istiyoruz; hükümetleri narko-teröristlere, kartellere ve diğer ulus-aşırı suç örgütlerine karşı bizimle işbirliği yapan bir Yarımküre istiyoruz; düşmanca yabancı saldırılardan veya kilit varlıkların mülkiyetinden uzak duran ve kritik tedarik zincirlerini destekleyen bir Yarımküre istiyoruz; ve kilit stratejik konumlara sürekli erişimimizi sağlamak istiyoruz.

Başka bir deyişle, Monroe Doktrini'ne bir "Trump Eklentisi" (Trump Corollary) iddia edecek ve uygulayacağız;

● Hint-Pasifik'i özgür ve açık tutarken, tüm kritik deniz yollarında seyrüsefer serbestliğini korurken ve güvenli ve güvenilir tedarik zincirlerini ve kritik malzemelere erişimi sürdürürken, yabancı aktörlerin Amerikan ekonomisine verdiği devam eden zararı durdurmak ve tersine çevirmek istiyoruz;

● Müttefiklerimizi Avrupa'nın özgürlüğünü ve güvenliğini koruma konusunda desteklemek, aynı zamanda Avrupa'nın medeniyet özgüvenini ve Batı kimliğini restore etmek istiyoruz;

● Orta Doğu'ya, petrol ve gaz kaynaklarına ve bunların geçtiği geçiş noktalarına düşman bir gücün hakim olmasını önlemek istiyoruz, bunu yaparken bizi büyük maliyetlerle o bölgeye saplayan "sonsuz savaşlardan" kaçınmak istiyoruz; ve

● ABD teknolojisinin ve ABD standartlarının —özellikle Yapay Zeka, biyoteknoloji ve kuantum hesaplamada— dünyayı ileriye taşımasını sağlamak istiyoruz.

Bunlar Amerika Birleşik Devletleri'nin temel, hayati ulusal çıkarlarıdır. Başka çıkarlarımız olsa da, diğer her şeyden önce odaklanmamız gereken ve görmezden geldiğimiz veya ihmal ettiğimiz takdirde tehlikeye gireceğimiz çıkarlar bunlardır.”

Donald Trump ABD Başkanı olarak ilk dönem ve bilhassa ikinci dönemdeki siyasi mücadelesinin başarılı olmasıyla ABD’nin stratejisini değiştirdi. Bu değişikliklerin ABD’deki kültür savaşının ideolojik ve jeopolitik çıktıları olarak ABD’de ve dünyada kalıcı sonuçlar doğurması kaçınılmaz.

ABD ilk olarak kendi kıtasının mutlak hakimi olmak ve Avrupa müdahalesini engellemek amacıyla ortaya çıkan Monroe doktrinini Trump’ın katkısıyla revize ederek dünyadaki diğer güçlerin, bilhassa Rusya ve Çin’in Amerika kıtasında varlık göstermesini istemiyor. Çin’i ekonomik bir rakip olarak görüyor. Avrupa’dan jeopolitik ve kültürel açıdan uzaklaşıyor. Ortadoğu ve Afrika’ya eskisi gibi bir önem vermiyor. Bölgelere ilişkin kısa özetten sonra ABD Ulusal Güvenlik Strateji Belgesinin ilke ve önceliklerini yarına bırakalım.