Ramazan’a yaklaşımımız

B. Türkiye toplumunun giderek sekülerleştiğine yönelik çok yaygın bir algı var. Ancak bu hakikaten sınanmış ve bir takım verilere dayanılarak ortaya konmuş bir kaziye değildir. Aksine siyasal retorik “AKP yüzünden toplum dinden uzaklaşıyor” şeklinde cari olan basit öneriyi hemen kabul ettiği için Erdoğan ve AK PARTİ iktidarı uzadıkça toplumun daha da sekülerleştiğine yönelik iddialar ortaya atılıyor. Elbette bu gibi iddiaların sağlamasını yapabilmek için evvela yapılması gereken şey üzerinde konuşulan kavram hakkında bir uzlaşıya varmaktır. Dünyevi iyileşme anlamında bir sekülerleşmeden bahsediyorsanız eğer, bizim caminin imamı da son derece seküler. Dinden kısmen uzaklaşmayı kastediyorsanız o özellikle büyük şehirlerimizde yaşayan insanımızın hayatın bir sofrasında deneyimleyip şakaklara aklar indikten sonra vazgeçtiği bir şeydir ve yeni bir fenomen de değildir. Buna karşı ne derse sekülerleşmeden kastınız dinden radikal bir yüz çevirme ise bu çok radikal bir önermedir ve Türk toplumu gibi kendi dindarlık formlarına sahip bir cemiyette bu iddiada bulunmadan evvel birkaç kere düşünmek gerekir.

GENAR Türkiye Raporu’nun Şubat ayı saha araştırması Türkiye ölçeğinde yorum yapabilme imkânı sunacak verileri hâvi. Bu verilere göre Türkiye toplumunun % 78,3’lük kesimi Ramazan ayının kendisi için son derece önemli olduğunu ve hayatında birtakım değişiklikler yaptığını beyan etmektedir. Buna karşın % 9,3’lük bir kesim ramazan ayinin kendisi açısından hiçbir şey ifade etmediğini ancak saygı duyduğunu beyan etmiştir. Buna karşın % 0,7’lik bir kesim Ramazan ayına ve sair dini günleri karşı olduğunu ifade etmiştir. % 67 ramazan orucunu mutlaka tuttuğunu beyan ederken, % 6,9 hiç tutmadığını ve tutmayacağını, bununla beraber % 3,9 eskiden tuttuğunu ancak artık tutmadığını ifade etmiştir. Sağlık sebepler ile oruç tutmayan % 9,6’lık kesimi de hesap ettiğinizde Türkiye toplumunun dörtte üçünün hayatında Ramazan diye bir meselenin var olduğunu görmekteyiz.

Tahmin edileceği üzere CHP seçmeni ramazan ayına bakış konusunda ortalamanın altında pozitif konuşan bir kitle. Buna mukabil CHP seçmenin % 45,1’lik kesimi mutlaka oruç tuttuğunu beyan ediyor. Araştırmanın ilginç verilerinden birisi de seküler duruş konusunda İYİ Parti seçmeninin CHP seçmenine göre daha sert bir duruş ortaya koyuyor olması. Ramazan ayına ve dini günlere karşı olduğunu beyan eden İYİ Parti seçmenin oranı CHP seçmeni oranının tam iki katı. İYİ Parti’nin kurulması ile tartışılır hale gelen ve Zafer Partisi ile adı resmen konulan seküler milliyetçi hat din karşıtlığı konusunda en radikal çıkışları ortaya koymasıyla dikkat çekiyor. Önümüzdeki süreçte, hakkında daha derinlemesine tartışacağımız konulardan başında bu konu gelecek. Buna mukabil bir zamanlar mutlaka anlamamız ve anlamlandırmamız gereken bir CHP’li dindarlığı olduğu öne sürdüğümüz peşin kabul yavaş yavaş anlamını getiriyor. Yaş-siyasi görüş çapraz okuması bize gösteriyor ki yeni nesil CHP seçmeni daha seküler geliyor. Lakin hâlâ kendince dindarlık pratikleri olan CHP seçmeninden bahsetmek son derece mümkün.

Araştırma burada yer vermeyeceğimiz onlarca ilginç veriyle hadiseyi yorumlama imkânı sunuyor. GENAR, Ocak ayı saha araştırmasında yılbaşı kutlama alışkanlıklar üzerinden yine ilginç veriler ortaya koymuştu. Bu ve geçtiğimiz aylardaki birkaç saha sonucunu birlikte yorumladığımızda, Türk halkının dindarlığı yahut sekülerleşmişliği üzerine yapılan yorumların son derece haddi aşmış yorumlar olduğu sonucuna varırız. Türk toplumunun dini bir vasatı vardır ve gözle görülür laubalilikler bu vasatın ortadan kalktığı anlamına gelmez. Her şarklı toplum gibi din ile düşünen, din ile konuşan, dini tartışan, okuldan kaçan öğrenciler gibi haylaz günahlara giren, hayatının bir bölümünde bundan yüz çeviren insanlardan müteşekkil bir toplumuz. Bu vesileyle ne olduğumuzu bir kere daha hatırlayalım.