National Security Journal: Trump'ın Gazze barış planı çöküyor mu?

ABD merkezli düşünce kuruluşarından National Security Journal'da, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze Barış Anlaşması'nın geleceğine dair değerlendirmelerin yapıldığı bir analiz yayınlandı.

ABD Başkanı Trump'ın Mısır'ın Şarm el-Şeyh kentinde imzaladığı ve “tarihi” olarak nitelediği 20 maddelik barış planının üzerinden daha iki hafta bir süre geçmeden İsrail tarafından onlarca defa ihlal edildiğine dikkat çekilen analizde; Netanyahu'nun önceki Gazze ateşkeslerinde yaptığı gibi, bu defa da anlaşmayı sabote etmek için var gücüyle çalıştığı belirtildi.

Analizde ayrıca; bu gelişmenin, Gazze Şeridi'ne asker göndererek “Uluslararası İstikrar Gücü” oluşturmakla ilgilenen devletlerin fikrini değiştirmesine neden olabileceği belirtildi.

İşte National Security Journal'da yayınlanan analiz:

ABD Başkanı Donald Trump'ın Mısır'ın Şarm el-Şeyh kentinde imzaladığı 20 maddelik “tarihi” barış planından iki hafta geçmeden, daha uygulamaya girmeden anlaşmanın ikinci aşaması çökmeye başladı.

İlk aşama, iki yıldır süren İsrail-Hamas çatışmasının her iki tarafında da tutukluların ve rehinelerin serbest bırakılmasını sağlarken, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, önceki Gazze ateşkeslerinde yaptığı gibi, anlaşmayı sabote etmek için var gücüyle çalışıyor.

Tıpkı geçmişte olduğu gibi, bu çabalar Gazze Şeridi'ndeki çatışmaları sürdürmeyi ve İsrail'in Filistin toprakları üzerindeki kontrolünü ve Netanyahu'nun kendi hükümetini süresiz olarak uzatmayı amaçlıyor.

Açıkça belirtmek gerekirse, İsrail-Filistin çatışması gibi büyüklükte ve uzunlukta bir çatışmada herhangi bir ateşkes veya daha geniş kapsamlı bir barış anlaşması, kaçınılmaz olarak sayısız aksiliklerle karşılaşacaktır.

Zira şüphesiz olarak hem Hamas hem de İsrail hükümeti, rekabetlerini etkileyen çıkarlarını kaybetmemek için çatışmada göreceli güçlerini ve etkilerini güçlendirmek için adımlar atmaya devam edecek.

Örneğin Hamas, 20 maddelik planın imzalanmasıyla İsrail Savunma Kuvvetleri'nin çekildiği Gazze'nin bazı bölgelerini geri kazanmak için adımlar atarken, İsrail de Hamas'ın mevzilerini hedef almaya devam ediyor.

Anlaşmanın garantörleri tarafları tarafları dizginlemeye çalışırken, öne çıkan soru ise, on yıllardır olduğu gibi aynı kalmaya devam ediyor. Washington, İsrail'in saldırgan politikasını nasıl ele alacak?

Görünen o ki; şu ana kadar Trump'ın ekibi ve planı başarısız oluyor.

Sürecin geleceği

Hamas'ın 7 Ekim 2023'te gerçekleşirdiği Aksa Tufanı'nın ardından, ABD İsrail'i agresif bir şekilde savunuyor ve bunu sürdürüyor.

Ancak gelinen noktada Trump, hem İsrail hem de Hamas'a 20 maddelik planını agresif bir şekilde dayattı ve ABD siyasetini etkilemekle övünen Netanyahu'yu açıkça zor duruma düşürdü.

Bu bağlamda, Trump'ın hızlı politika “kazançları” elde etme konusundaki açık ve belkide bazılarına göre narsistçe arzusu, Amerikan-İsrail diplomatik ilişkilerinden daha önemli olduğu ortaya çıktı.

Trump'ın çıkarları her şeyden önce geliyor ve kimse asla ev sahibine karşı bahis oynamamalı.

Açıkça söylemek gerekirse, Trump, en fazla olmasa da, en İsrail yanlısı başkanlardan biri olmaya devam ediyor ve güçlü bir İsrail yanlısı siyasi tabana sahip. Basitçe söylemek gerekirse, planın başarılı olması için Trump yönetiminin, İsrail ile ilişkilerinde gerçek bir üst düzey ortak olarak hareket ederek konfor alanından çıkması gerekecek.

Bu gerçeklik, mevcut ateşkesin çökme riskiyle karşı karşıya olmasının nedenidir.

Trump ve ekibinin barış planını hayata geçirme konusunda kararlı olduğu görünse de, İsraillileri anlaşmanın sınırları içinde tutmak çok zor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve ABD Başkan yardımcısı Vance'in İsrail ziyaretinden kısa bir süre sonra, özel elçi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı ve eski Orta Doğu danışmanı Jared Kushner ile birlikte İsrail'i ziyaret etti.

Bu derecedeki mikro yönetim ve bu kadar sık ziyaretler; aslında Trump yönetiminin Netanyahu ve daha geniş anlamda İsrail'in Gazze ateşkesine, Trump'ın 20 maddelik planına uymaya istekli olduğuna pek inanmadığını gösteriyor.

Evet ateşkesin çökmesi şimdiden muhtemel görünüyor ve İsrail, Gazze Şeridi'ni bombalamaya devam ederken, insani yardımla ilgili yükümlülüklerini de ihlal ediyor.

İsrail diğer yandan da Gazze'ye giriş yapan çoğu sınır kapısını kapalı tutmaya devam ediyor ve tıbbi tahliyeleri kısıtlıyor. İsrail ayrıca, Gazze'deki Hamas karşıtı milisleri destekleyerek grupla savaşmak için bozguncular yerleştirdiğini açıkca ifade ediyor.

Hamas açısından bakıldığında ise, İsrail'in Gazze topraklarının yarısını işgal ettiği ve işgal altındaki topraklarda tek güç olarak onun yerini almaya kararlı olan rakip Filistin milislerinin bulunduğu bir ortamda silahlardan vazgeçmek delilik olur.

Trump'ın planı için aynı derecede tehlikeli olan, devam eden çatışmalar ve Hamas'ın silahsızlandırılmaması, plana belirsiz bir şekilde belirtildiği gibi, Gazze Şeridi'ne asker göndererek “Uluslararası İstikrar Gücü” oluşturmakla ilgilenen devletlerin fikrini değiştirmesine neden olabilir.

Bu olaylar dizisi, İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki sonsuz savaşını pekiştirecek gibi görünüyor.

Diğer yandan bu süreç, Netanyahu'ya ülkesinde devam eden siyasi krizden kurtulmak için daha fazla zaman kazandıracak ve devam eden yolsuzluk davaları arasında siyasi koalisyonunu, iktidarını ve hapis cezasından kurtulmasını tehdit edecektir.