The New York Times: Trump Batı'yı nasıl ikiye böldü?

ABD'nin önde gelen yayın organlarından The New York Times'da, Trump'ın ilk 3 aylık görev süresinin küresel etkilerinin değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

Trump'ın Amerika'sının, büyük güçlerin “alabildiklerini aldıkları” bir dünyaya liderlik etmek istediği tespiti yapılan analizde, bu yaklaşımın Trump'ın sadece 3 aylık iktidarı döneminde küresel düzen üzerinde büyük bir değişimi tetiklediği belirtildi.

Analizde ayrıca; Trump'ın politikasının “küçük güçler” için bir “ihanet politikasına” dönüştüğü ve bu durumun küresel olarak bir dönemin sonunu getirdiği belirtildi.

İşte The New York Times'da yayınlanan analiz:

Dünya sahnesi küçük ülkeler için hızlı bir şekilde değişiyor ve büyük küresel güçler, jeopolitiğin tektonik değişimlerini harekete geçirirken, diğer oyuncular aradaki çatlaklarda nasıl hayatta kalacaklarını bulmak için uğraşıyor.

Trump yönetimi sadece üç ay içinde müttefiklerini gümrük vergileri ve ticaret savaşlarıyla tehdit etti, dış yardımları kesti ve müttefiklerinin tamamını sorguladı.

Örnek olarak; Trump geçtiğimiz ay Oval Ofis'te Ukrayna Cumhurbaşkanı'nı azarladı, askeri yardım ve istihbarat paylaşımını durdurdu. Ardından da, Rusya, Kuzey Kore ve Belarus ile birlikte BM Genel Kurulu'nda Rusya'nın Ukrayna'daki güçlerini derhal geri çekmesini talep eden bir karara karşı çıktı.

Ancak Trump'ın dış politika doktrini en azından ana hatlarıyla netleşiyor.

Trump'ın Amerika'sı, büyük nükleer güçlerin jeopolitik üzerinde “alabildiklerini aldıkları” bir dünyaya liderlik etmek istiyor. 

Trump'ın yaklaşımı diğer büyük güçler için işlemsel ya da realist olarak görülebilir. Ancak on yıllardır Rusya ya da Çin sınırında varlıklarını sürdürebilmek için kaderlerini Amerika’ya bağlamış olan Doğu Avrupa, Güney Asya ve Doğu Asya'daki küçük demokrasilerin çoğu için, Trump doktrini adeta bir “ihanet doktrinine” dönüşüyor.

Komünizmin çöküşünden bu yana, Baltık Devletleri, Çek Cumhuriyeti, Polonya ve Macaristan da dahil olmak üzere Doğu Avrupa'daki küçük ve orta ölçekli ülkelerin birçoğu liberal demokrasinin zorlu standartlarını karşılamak ve uyum sağlamak için uğraştılar.

Bu ülkeler yeni anayasalar yazdı, değiştirdi, siyasi hayatı demokratikleştirdi, pazar ekonomileri kurdu ve ticaret anlaşmaları imzaladı. Hatta bazıları Amerikan askeri üslerinin ülkerinde konuşlanmasını kabul etti.

Bu adaptasyon süreci adeta kusurlu ve düzensizdi. Ancak şimdi değişmeye başlıyor.

Macaristan'da Başbakan Viktor Orban'ın “liberal olmayan demokrasisi” ya da Polonya'nın milliyetçi-popülist Hukuk ve Adalet partisinin 2023'e kadar süren sekiz yıllık iktidarı bu değişen düzensizliğin en açık örnekleriydi.

Doğu Avrupa'nın küçük demokrasileri modernleşecek, demokratikleşecek ve dünyanın önde gelen demokratik süper gücüyle mümkün olan en güçlü bağları kurarak daha zengin ve güvenli hale geleceklerdi. Şimdi ise dünya bu hedeften hızla uzaklaşıyor.

Bugün pek çok küçük ülke de 1945'te Yalta'da yapılan ve büyük güçlerin kendilerine sormadan kaderlerini tayin ettikleri süreci adeta yeniden yaşıyor.

Tam da bu ortamda, Amerika'nın yanında yer alan küçük ülkeler kendilerini jeopolitik bir tuzağın içinde buluyor. Özellikle Ukrayna için, Trump'ın sözleri ve eylemleri varoluşsal bir paniği tetikledi ve görünen o ki; Rusya'nın yakınlarındaki Avrupa ülkelerinin de yeni bir plana ihtiyacı var. 

Küresel olarak bir dönemin sonu geliyor ve güvenlik temelli ittifaklar için yeni bir sayfa açılıyor. Kulağa garip gelse de, belki de tarihte ilk kez iki Batı var!